ตัลกีนมัยยิด เป็นประเด็นข้อปลีกย่อยหนึ่งของวิชาฟิกห์ที่มีการโต้เถียง ขัดแย้งกันมาก
ในระหว่างพี่น้องมุสลิม จนกระทั้งเป็นเหตุให้มีการหุกุ่มฝ่ายหนึ่งว่าทำบิดอะฮ์ขึ้นในศาสนา
มีการทะเลาะเบาะแว้ง จนกระทั่งถึงขั้นตัดญาติขาดมิตรกันก็มี ซึ่งปัญหาเหล่านี้ น่าจะหมดไป
โดยการที่ต่างฝ่ายมีความใจกว้าง ผ่อนปรนซึ่งกันและกันในปัญหาข้อปลีกย่อยในศาสนา

หลักฐานเกียวกับเรื่องตัลกีนนี้ คือหะดิษของท่านอบีอุมามะฮ์ ที่ท่านอัฏฏ๊อบรอนีย์ได้รายงานไว้ในหนังสือ อัล-มั๊วะญัม อัล-กะบีรของท่านว่า

إذا أنا مت فاصنعوا بي كما أمرنا رسول الله صلى الله عليه وسلم أن نصنع بموتانا، أمرنا رسول الله صلى الله عليه وسلم فقال: إذا مات أحد من إخوانكم فسويتم التراب على قبره فليقم أحدكم على رأس قبره ثم ليقل: يا فلان ابن فلانة فإنه يسمعه ولا يجيب، ثم يقول: يا فلان ابن فلانة فإنه يستوي قاعداً، ثم يقول: يا فلان ابن فلانة فإنه يقول أرشدنا يرحمك الله ولكن لا تشعرون، فليقل: اذكر ما خرجت عليه من الدنيا شهادة أن لا إله إلا الله وأن محمداً عبده ورسوله وأنك رضيت بالله رباً وبالإسلام ديناً وبمحمد نبياً وبالقرءان إماماً فإن منكراً ونكيراً يأخذ كل واحد منهما بيد صاحبه ويقول: انطلق بنا ما يقعدنا عند من لُقّن حجته، قال [أي أبو أمامة]: فقال رجل: يا رسول الله فإن لم يُعرف أمه، قال: ينسبه إلى أمه حواء، يا فلان ابن حواء

"เมื่อฉันได้เสียชีวิต พวกท่านจงจัดการเกี่ยวกับฉัน ดังที่ท่านร่อซูลุลเลาะฮ์(ซ.ล.)ได้ใช้กับเรา ให้จัดการกับบรรดาผู้ตายของเรา ท่านร่อซูลุลเลาะฮ์ได้สั่งใช้กับเรา  โดยท่านกล่าวว่า " เมื่อคนใดจากพี่น้องของพวกท่านได้เสียชีวิต  พวกท่านจงทำให้ดินบนกุบูรของเขาเรียบเสมอ  และคนหนึ่งจากพวกท่าน  จงยืนทางปลายของกุบูรของเขา หลังจากนั้น  จงกล่าวว่า "โอ้ ชายผู้หนึ่ง(ชื่อ....) บุตร ของนางผู้หนึ่ง(ชื่อ....)  เพราะ(คนตาย) เขาจะได้ยินมัน  แต่ที่มัยยิดก็จะไม่ทำการตอบ  หลังจากนั้น  ก็ให้เขากล่าวอีกว่า โอ้ ชายผู้หนึ่ง บุตร ของนางผู้หนึ่ง แล้วมัยยิดก็ลุกขึ้นนั่งตัวตรง  แต่มาก็ให้เขา(ผู้อ่านตัลกีน)กล่าวว่า โอ้ ชายผู้หนึ่ง บุตร ของนางผู้หนึ่ง เพราะ มัยยิดจะกล่าวว่า "ท่านจงชี้แนะแก่เราด้วยเถิด ขออัลเลาะฮ์ทรงเมตตาต่อท่าน"  แต่ที่พวกท่านทั้งหลายจะไม่รู้สึกตัวหรอก  แล้ว เขา(ผู้อ่านตัลกีน)จงกล่าวว่า "ท่าน(มัยยิด) จงกล่าวนึกถึงถ้อยคำที่ท่านได้จากลาออกจากโลกดุนยา โดยปฏิญาณว่า แท้จริง ไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากอัลเลาะฮ์ และมุหัมมัดนั้นเป็นบ่าว และเป็นศาสนาทูตของพระองค์ และแท้จริง ฉันได้พอใจ  การที่อัลเลาะฮ์ทรงเป็นผู้อภิบาล  ต่อการที่อิสลามเป็นศาสนา   นบีมุหัมมัด เป็น ศาสนทูต และอัลกุรอานเป็น อิมามของฉัน  แล้ว มุงกัรและนากิร ต่างจูงมือของกันและกัน   แล้วท่านหนึ่งกล่าวว่า  เราไปกันเถอะ ไม่มีอะไรที่จะทำให้เรานั่ง(สอบถาม)  ผู้ที่ถูกสอนกับหลักฐาน(ที่ชี้ถึงความศรัทธาของเขาแล้ว (หมายถึงไม่มีความจำเป็นอีกแล้วที่มุงกัรนะกีรจะต้องสอบถามคนตาย  และท่านอบูอุมามะฮ์กล่าวต่อไปอีกว่า) " ดังนั้น จึงมีชายคนหนึ่ง ถามท่านร่อซูลุลเลาะฮ์(ซ.ล.) ว่า "หากเขา(ผู้อ่านตัลกีน) ไม่รู้จักมารดาผู้ตายล่ะครับ ?" ท่านร่อซูลตอบว่า "ก็ให้เขาอ้างไปยังมารดาของเขาที่ชื่อ เฮาวาอ์ คือ(ให้กล่าวว่า) โอ้ ชายผู้หนึ่ง(ชื่อ...) บุตร ของพระนางเฮาวาอ์" ( ดู หนังสือ อัล-มั๊วะญัม อัล-กะบีร หะดิษที่ 7979 เล่ม 8 หน้า 249 )

หะดิษนี้ ท่านอัล-หาฟิซฺ อัล-ฮัยษะมีย์ (ร.ฮ.) กล่าวไว้ในหนังสือ มัจญฺมะ อัซซฺวาอิด ของท่านว่า "ในสายรายงานของ อัฏฏ๊อบรอนีย์นี้ มีนักรายงานกลุ่มหนึ่งที่ฉันไม่รู้จัก " ( ดู เล่ม 3 หน้า 45 )

ท่านอิมาม อันนะวาวีย์ ได้กล่าวว่า " หะดิษนี้ ฏออีฟ " (ดู หนังสือ มัจญฺมั๊วะ เล่ม 5 หน้า 257) และท่าน หาฟิซฺ อิบนุ หะญัร "ได้กล่าวว่า "ฏออีฟ" ไว้ในหนังสือ มะอาลีย์ อัลอัซการ" (ดู หนังสือ อัลฟุตูฮาด อัรร๊อบบานียะฮ์ ของท่านอิบนุอะลาน เล่ม 4 หน้า 196)

แต่ท่าน อัล-หาฟิซฺ อิบนุหะญัร ได้กล่าวไว้ในหนังสือ อัต-ตัลคีศ อัล-หะบีร ว่า "สายรายงานของท่าน อัฏฏ๊อบรอนีย์ นี้ صالح ดี " (ดู เล่ม 2 หน้า 136 )

ท่าน อัล-หาฟิซฺ อัล-อัยนีย์ กล่าวว่า " หะดิษของท่าน อัฏฏ๊อบรอนีย์นี้ ซอฮิหฺ " ( ดูหนังสื อันนะยาบะฮ์ อะลา อัล-ฮิดายะฮ์ เล่ม 3 หน้า 208 )

ท่าน อัช-เชากานีย์ กล่าวว่า " ท่าน อัล-หาฟิซฺ ได้กล่าวไว้ในหนังสือ อัตตัลคีศ ว่า สายรายงานของท่าน อัฏฏ๊อบรอนีย์นี้ صالح ดี(มีสายรายงานอื่นมาสนับสนุน) โดยท่านอิบนุหะญัรกล่าวว่า มีหลายสายรายงานอื่น  ๆ  อีกที่มาสนับสนุน   และท่าน อัล-หาฟิซฺ อัฏฏิยาอ์ (ฏิยาอุดดีน) กล่าวไว้ในหนังสือ อัล-อะหฺกามของท่านว่า หะดิษนี้ قوى มีน้ำหนัก" (ดู นัยลุลเอาฏ๊อร เล่ม 4 หน้า 106)

 จากการนำเสนอหลักวิจารณ์ต่าง  ๆ  ของนักหะดิษที่ได้กล่าวไปแล้วข้างต้น เราจะพบว่า บรรดานักหะดิษ ที่กล่าวว่าหะดิษฏออีฟนั้น  เนื่องจากพิจารณาถึงสายรายงานของท่านอัฏฏ๊อบรอนีย์เท่านั้น  แต่สำหรับนักหะดิษที่ตัดสินว่า  หะดิษของท่านอัฏฏ๊อบรอนีย์ว่า  เป็นหะดิษที่ ดี มีน้ำหนัก หรือซอฮิหฺ  โดยคำนึงถึง  สายรายงานอื่นที่ซอฮิหฺในการอ่านตัลกีนของซอฮาบะฮ์มาสนับสนุนหะดิษของท่านอบูอุมามะฮ์  ซึ่งสายรายงานที่มาสนับสนุน  คือ ท่านอิบนุหะญัร ได้กล่าวรายงานต่าง  ๆ  ที่มาสนับสนุนไว้ 3 สายรายงานด้วย คือ

" ท่าน อัล-หาฟิซฺ ซะอีด อัล-มันซูร ได้รายงานจากสายรายงานของท่าน ร่อชิด บิน สะอัด ( راشد بن سعد ) และจากสายรายงานของท่าน ฏอมเราะฮ์ บิน หะบีบ ( ضمرة بن حبيب ) และจากสายรายงานของท่าน หะกีม บิน อุมัยร์ ( حكيم بن عمير ) ซึ่งพวกเขากล่าวรายงานว่า

إذا سُوِّي على الميت قبره وانصرف الناس عنه، كانوا يستحبون أن يقال للميت عند قبره:  يا فلانَ قل: لا إله إلا الله. قل: أشهد أن لا إله إلا الله ثلاث مرات. قل : ربي الله، وديني الإسلام، ونبي محمد، ثم ينصرف

" เมื่อกุบุรของมัยยิด ถูกเกลี่ยดินให้เรียบ  และบรรดาผู้คนได้แยกย้ายกลับไป พวกเขา(คือบรรดาซอฮาบะฮ์) ชอบ ที่จะให้กล่าวแก่มัยยิด ณ ที่กุบูร ของเขา 3 ครั้งว่า  " โอ้ ชายผู้หนึ่ง (ที่ชื่อ.....) ท่านจงกล่าวว่า แท้จริง ไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากอัลเลาะฮ์ โอ้ ชายผู้หนึ่ง (ที่ชื่อ....) ท่านจงกล่าวว่า พระผู้อภิบาลของฉัน คือ อัลเลาะฮ์ ศาสนาของฉัน คือ อิสลาม และนบีของฉัน คือ มุหัมมัด(ซ.ล.) " ( ดู หนังสือ อัต-ตัลคีศ อัล-หะบีร เล่ม 2 หน้า 136 )

ดังนั้น จากสายรายงานนี้ ย่อมชี้ให้เห็นว่า กลุ่มหนึ่งจากบรรดาซอฮาบะฮ์ ก็ได้ทำการอ่านตัลกีนกัน ท่าน อัชเชากานีย์กล่าวว่า " คำพูดของซอฮาบะฮ์ที่ถูกสืบทอดสายรายงานนี้ มาจากท่าน ร่อชิด ท่านฏอมเราะฮ์ และท่านหะกีม ซึ่งท่านอัล-หาฟิซฺ อิบนุ หะญัรได้กล่าวไว้ในหนังสือ อัต-ตัลคีศ โดยที่ท่านอิบนุหะญัร ได้นิ่งจาก(การวิจารณ์)มัน" ( ดู หนังสือ นัยลุลเอาฏ๊อร เล่ม 4 หน้า 106)

เราขอกล่าวว่า ท่าน ชัยค์ ซฺ่อฟัร อัล-อุษมานีย์ ได้กล่าวไว้ในหนังสือ อัล-ก้อวาอิด ของท่าน เกี่ยวกับกับบรรดาหะดิษที่รายงานเพิ่มเติมขึ้นมา   ในสภาพที่ท่านอิบนุหะญัรได้นิ่งเฉยจากการวิพากษ์วิจารณ์มัน ในหนังสือ ฟัตหุลบารีย์  ซึ่งหมายความว่าท่านอิบนุหะญัรได้หุกุ่มว่าหะดิษเหล่านั้น  เช่น  ซอฮิหฺ หรือ หะซัน ตามทัศนะของท่านอิบนุหะญัร และท่านชัยค์ ซฺ่อฟัร อัล-อุษมานีย์ยังได้กล่าวต่อไปอีกว่า " อย่างนี้แหละ (คือเป็นหะดิษที่ ซอฮิหฺ หรือ หะซัน)  เนื่องจากการนิ่งจากการวิจารณ์ของท่าน อัล-หาฟิซฺ อิบนุ หะญัร  ต่อหะดิษใดหะดิษหนึ่ง ที่อยู่ในหนังสือ อัต-ตัลคีศ อัล-หะบีรจึงเป็นหลักฐานที่ชี้ว่า หะดิษนั้น ซอฮิหฺ หรือ หะซัน เพราะแท้จริง ท่านอัช-เชากานีย์ (ร.ฮ.) นั้น บางครั้งท่านได้นำเอาหลักฐานหะดิษ  ที่ท่านอิบนุหะญัรนิ่งเฉย (จากการวิจารณ์) ที่อยู่ในหนังสือ อัต-ตัลคีศมาเป็นหลักฐานอ้างอิง   และท่านอัช-เชากานีย์  ยังนำมาเป็นหลักฐาน  (หะดิษ) ที่ท่านอิบนุหะญัรได้นิ่งจากการวิจารณ์ ที่อยู่ในหนังสือ ฟัตหุบารีย์ ซึ่งสิ่งดังกล่าวนี้ จะปรากฏชัด ด้วยการกลับไปทบทวนดูหนังสือ นัยลุลเอาฏอร(ของท่านอัชเชากานีย์) " (ดู หนังสือ เกาะวาอิด ฟี อุลูม อัลหะดิษ ของท่าน ชัยค์ อัตติฮานะวีย์ หน้า 90 )

หากเรากลับไปดูหนังสือ อัต-ตัลคีศ อัลหะบีร ของท่าน อิบนุหะญัร เราจะพบว่า ท่านอิบนุหะญัร ได้ทำการรายงานคำพูดของซอฮาบะฮ์นี้  จากท่าน ร่อชิด บิน สะอัด ( راشد بن سعد ) และจากสายรายงานของท่าน ฏอมเราะฮ์ บิน หะบีบ ( ضمرة بن حبيب ) และจากสายรายงานของท่าน หะกีม บิน อุมัยร์ ( حكيم بن عمير )

สายรายงานแรก คือ จากท่านร่อชิด บิน สะอัด ( راشد بن سعد ) ซึ่งเป็นสายรายงานที่ ซอฮิหฺ ท่านอัซฺซฺะฮะบีย์ ได้กล่าววิจารณ์ไว้ว่า " ท่านร่อชิด บิน สะอัด อัลญับรอนีย์ (เสียชีวิต ฮ.ศ. 113) เป็นนักปราชญ์ฟิกห์ และเป็นนักหะดิษแห่งเมืองหัมซฺ   ซึ่งมีนักหะดิษมากมายได้ยืนยันความเชื่อถือ ثقة ให้กับเขา เช่นท่าน อิบนุ มะอีน ท่านอบูหาติม ท่านอิบนุสะอัด และท่าน อะหฺมัด บิน หัมบัล กล่าวว่า "เขานั้นไม่เป็นไร” (คือไม่มีปัญหาอะไร) และท่านอิบนุหัซฺมินท่านเดียวเท่านั้นที่กล่าวว่า "เขาฏออีฟ" ซึ่งคำกล่าวของท่านอิบนุหัซมินนี้ เป็นส่วนหนึ่งจากคำพูดของเขาที่ถูกปฏิเสธ และท่านอัตดารุกุฏนีย์ กล่าวว่า " เขานั้นไม่เป็นไร โดยที่ สามารถนำมาพิจารณาได้ " ( ดู ซิยัร อะลาม อันนุบะลาอ์ เล่ม 5 หน้า 390 )

สายรายงานที่ 2 จากท่าน ฏอมเราะฮ์ บิน หะบีบ ( ضمرة بن حبيب ) ซึ่งท่านอิบนุหะญัรกล่าวว่า " เขานั้น ثقة เชื่อถือได้ และเป็นนักรายงานระดับชั้นที่ 4 " (ดู หนังสือ ตักรีบ อัตตะฮ์ซีบ เล่ม 1 หน้า 374 )

สายรายงานที่ 3 จากท่าน หะกีม บิน อุมัยร์ ( حكيم بن عمير ) ท่านอัซ-ซะฮะบีย์กล่าวว่า "เขานั้นเป็นคนที่พูดสัจจะ"  (ดู หนังสือ  อัล-กาชิฟ  ของท่านอัซ-ซะฮะบีย์ เล่ม 1 หน้า 249)