หลักฐานการบัญญัติ  เอียะอฺติกาฟ :

หลักการในการบัญญัติเอียะอฺติกาฟคือ  คำดำรัสของอัลเลาะห์ตาอาลาที่ว่า :
“และท่านทั้งหลายอย่าร่วมประเวณีกับภรรยาของพวกท่าน  ขณะที่พวกท่านอยู่ในมัสยิด (โดยตั้งเจตนาเอียะอฺติกาฟ)” อัลบะกอเราะห์ : 167

และฮะดิษที่บุคอรี (1922) และมุสลิม (1172) ได้รายงานจากอาอิชะฮ์ (ร.ด.) ว่า
“ท่านนบี (ซ.ล.) ได้เอียะอฺติกาฟในสิบวันสุดท้ายของเดือนรอมาดอน  ต่อมาบรรดาภรรยาของท่านได้ทำการเอียะอฺติกาฟ  ภายหลังจากท่านจากไป”

การเอียะอฺติกาฟเป็นบัญญัติศาสนาที่เก่าแก่เป็นที่รู้จักกันดีก่อนอิสลาม  ด้วยหลักฐาจากคำดำรัสของอัลเลาะห์ตาอาลาที่ว่า :
“และเราได้บัญชาให้อิบรอฮีมและอิสมาอีลทำความสะอาดบ้านของเรา  เพื่อพวกที่ตอวาฟ  พวกที่พำนักอยู่ (เอียะอฺติกาฟ) และพวกที่รุกัวะอฺสุยูด” อัลบะกอเราะห์ : 125

เคล็ดลับการบัญญัติเอียะอฺติกาฟ :

มุสลิมจำเป็นต้องเป็นผู้ที่หักห้ามอารมณ์ปรารถนาของตนอยู่ตลอดเวลา  แม้บางครั้งเป็นความปรารถนาที่ศาสนาอนุมัติก็ตาม  ทั้งนี้เพื่อทำตัวให้ว่าง  เพื่อการทำอิบาดะห์ต่ออัลเลาะฮ์ตาอาลา  และเพื่อที่อารมณ์ปรารถนาของตนได้โน้มเอียงมาสู่ความรักในอัลเลาะห์  และเพื่อเป็นการกระตุ้นให้ตัวเองเกิดความยินดีที่จะสลัดความชั่วทิ้งไปจากอารมณ์ปรารถนาของเขา  แท้ที่จริงอารมณ์ปรารถนานั้นมักคอยแต่จะบงการไปสู่ความชั่ว  และเร่งเร้าไปสู่ความเลวทรามต่ำช้า

อัลเลาะห์ตาอาลาตรัสว่า :
“แท้จริงอารมณ์นั้นคอยแต่จะบงการไปสู่ความชั่ว  เว้นแต่บุคคลที่อัลเลาะห์ทรงเมตตาเขา” ยูซุฟ : 53

การดิ้นรนเพื่อแสวงหาความสุขโลกนี้  ยิ่งจะเพิ่มบทบาทของอารมณ์ให้ร้อนแรงยิ่งขึ้น  มนุษย์จะไม่สนใจว่าปัจจัยที่ตนได้มาเพื่อหาความสุขนั้น  ฮะลาลหรือฮะรอม  และมนุษย์ก็จะยิ่งเตลิดไปตามอารมณ์ปรารถนาของตน  อย่างยากที่จะสยบมันลงได้  นอกจากจะได้รับการเพาะบ่ม  และขัดเกลาอยู่ภายในบรรยากาศ   ที่อบอวลด้วยกลิ่นไอของการตออะห์และภักดีต่ออัลเลาะห์  ภายในมัสยิดอันสงบ  มุสลิมสามารถจะเรียกจิตใจที่เตลิดของตนกลับคืนมาให้ได้รับการขัดเกลาด้วยอิบาดะฮ์ต่าง ๆ

ด้วยเหตุนี้การเอียะอฺติกาฟจึงถูกบัญญัติมา  เพื่อให้จิตใจสงบ  เพื่อขัดเกลาจิตใจให้สะอาดบริสุทธิ์และให้สลัดทิ้งอารมณ์ปรารถนาที่เร่าร้อนต่าง ๆ

ข้อกำหนดของการเอียะอฺติกาฟ :

การเอียะอฺติกาฟเป็นสุนัตปฏิบัติได้ทุกเวลา  และที่ควรปฏิบัติอย่างยิ่งคือในช่วงเดือนรอมาดอนแต่ในช่วงสิบวันสุดท้ายของเดือนรอมาดอนนั้นควรปฏิบัติที่สุด ยกเว้นผู้ที่บนบาน (นะซัร) เอาไว้  การเอียะอฺติกาฟก็กลายเป็นสิ่งจำเป็น (วาญิบ) ที่เขาจะต้องปฏิบัติ  โดยสรุปกล่าวได้ว่าข้อกำหนดสำหรับการเอียะอฺติกาฟ

เงื่อนไขที่จะทำให้การเอียะอฺติกาฟมีผลใช้ได้ :

การเอียะอฺติกาฟที่จะมีผลใช้ได้ต้องประกอบด้วยเงื่อนไขหลักสองประการ :

เงื่อนไขข้อที่หนึ่ง :

การตั้งเจนตา (เนียต) : ขณะเริ่มต้นทำการเอียะอฺติกาฟ  โดงตั้งเจตนาอยู่ในมัสยิดช่วงเวลาหนึ่งที่แน่นอนเพื่อทำอิบาดะฮ์   ถ้าหากเขาเข้ามัสยิดเพื่อจุดประสงค์ทางดุนยาหรือโดยไม่ได้มีเจตนาใด ๆ ก็ไม่ถือว่าการที่เขาเข้าไปอยู่ในมัสยิดนั้นเป็นการเอียะอฺกาฟตามหลักศาสนา

เงื่อนไขข้อที่สอง :

ต้องอยู่ในมัสยิด : ควรอยู่ในมัสยิดช่วงเวลาหนึ่ง  ซึ่งตามปกติแล้วเรียกว่า  เป็นการเอียะอฺติกาฟ

และยังมีเงื่อนไขอีกหลายประการเข้าอยู่ภายใต้เงื่อนไขข้อนี้  ซึ่งเกี่ยวข้องกับการอนุญาตให้เข้าไปอยู่ในมัสยิดได้นั่นก็คือ : ต้องสะอาดปราศจากญุนุบ, เลือดประจำเดือนและนิฟาส  เสื้อผ้าและร่างกายต้องสะอาดปราศจากนะยิส  ที่อาจทำให้มัสยิดสกปรกได้

ถ้าหากออกจากมัสยิดโดยไม่มีความเหตุจำเป็น  ถือว่าการเอียะอฺติกาฟนั้นขาดตอนคือการเอียะอฺติกาฟนั้นเสีย  ส่วนกรณีที่ออกจากมัสยิดเพราะเหตุจำเป็น  การเอียะอฺติกาฟนั้นไม่เสีย  และยังถือว่าแป็นการเอียะอฺติกาฟที่ต่อเนื่อง

ระเบียบการเอียะอฺติกาฟ :

1. ผู้เอียะอฺติกาฟควรยุ่งอยู่กับการทำอิบาดะฮ์ต่ออัลเลาะห์  เช่น  ซิกรุ้ลเลาะห์  อ่านอัลกุรอาน  ทบทวนความรู้  เพราะนั่นคือเป้าหมายของการเอียะอฺติกาฟ
2. ควรถือศีลอด  เพราะการเอียะอฺติกาฟขณะถือศีลอดนั้นเป็นสิ่งที่ประเสริฐยิ่ง  และเป็นการทำให้สามารถสยบอารมณ์ต้องการต่าง ๆ ลงได้  อีกทั้งเป็นการชำระจิตใจให้สะอาดบริสุทธิ์
3. ควรเอียะอฺติกาฟในมัสยิดที่มีการละหมาดวันศุกร์
4. ไม่ควรพูดอะไรนอกจากคำพูดที่ดี  จะต้องไม่ด่า  นินทา  ยุแหย่และพูดไร้สาระ

สิ่งที่ไม่ควรปฏิบัติ (มักรูห์) ขณะทำการเอียะอฺติกาฟ :

1. การกรอกเลือดและการเจาะเส้นเลือด  เมื่อไม่ทำให้มัสยิดสกปรก  ถ้าหากกลัวว่าจะทำให้มัสยิดสกปรก  ก็ถือเป็นสิ่งต้องห้าม (ฮะรอม)
2. ทำงานอาชีพ  เช่น  ทอผ้า  และเย็บผ้า  เป็นต้น  และค้าขายแม้เล็กน้อยก็ตาม

สิ่งที่ทำให้การเอียะอฺติกาฟเสีย :

1. ร่วมประเวณีโดยเจตนา  แม้ไม่ถึงขั้นหลั่งอสุจิก็ตาม  อัลเลาะห์ตาอาลาทรงตรัสว่า :
“และท่านทั้งหลายอย่าร่วมประเวณีกับภรรยาของพวกท่าน  ขณะที่พวกท่านพำนักอยู่ (เอียะอฺติกาฟ) ในมัสยิด”  อัลบะกอเราะฮ์ : 187
2. ออกจากมัสยิดโดยเจตนาและโดยไม่มีความจำเป็น
3. สิ้นสภาพจากการเป็นอิสลาม, มึนเมา  และเป็นบ้า
4. มีเลือดประจำเดือน  และเลือดนิฟาส  เพราะไม่อาจอยู่ในมัสยิดได้
ยินยอมให้ผู้เอียะอฺติกาฟเลิกการเอียะอฺติกาฟที่เป็นสุนัตได้  และออกจากมัสยิดเมื่อเขาต้องการ  เมื่อเขากลับเข้าไปในมัสยิดอีก  ก็ให้เนียตทำการเอียะอฺติกาฟใหม่

-------------------------------

อ้างอิงจาก : หนังสืออัลฟิกฮ์อัลมันฮะญีย์  มัซฮับอิมามอัชชาฟิอีย์  หรือหนังสืออัลฟิกห์ (นิติศาสตร์อิสลาม) แปลโดย  ท่านอาจารย์  อรุณ  บุญชม  เล่ม 2  หน้า  33 – 36  จัดพิมพ์โดยสำนักพิมพ์ ส.วงศ์เสงี่ยม

คัดสรุป : โดยทีมงานนักศึกษาอะฮ์ลิสซุนนะฮ์วัลญะมาอะฮ์